Τελευταία ενημέρωση: 2 Οκτωβρίου 2026 · Συντάκτης: Ομάδα NewLineTech, Konica Minolta Elite Partner

Ο ήχος σύνδεσης, το χαρτί που βγαίνει αργά, η αναφορά «OK» στο τέλος. Για πολλούς από εμάς το φαξ είναι ανάμνηση από τα γραφεία των δεκαετιών του '80 και του '90. Όμως η ιστορία του φαξ ξεκινά πολύ νωρίτερα, στα μέσα του 19ου αιώνα, και δεν έχει τελειώσει ακόμα. Σε αυτό το άρθρο τη διατρέχουμε από τον τηλέγραφο μέχρι το σημερινό πολυμηχάνημα.

Πώς λειτουργεί ένα φαξ

Η λέξη «φαξ» προέρχεται από το facsimile, από τα λατινικά «fac simile», που σημαίνει «φτιάξε όμοιο». Η ιδέα είναι απλή: το μηχάνημα «διαβάζει» τη σελίδα γραμμή γραμμή, μετατρέπει κάθε σημείο σε σήμα (σκούρο ή ανοιχτό) και το στέλνει μέσα από ένα καλώδιο. Στην άλλη άκρη, ένα δεύτερο μηχάνημα κάνει την αντίστροφη δουλειά και ξαναζωγραφίζει τη σελίδα.

Το δύσκολο κομμάτι, από την αρχή, ήταν ο συγχρονισμός. Ο πομπός και ο δέκτης πρέπει να «βλέπουν» την ίδια θέση της σελίδας την ίδια στιγμή, αλλιώς η εικόνα βγαίνει στραβή ή κομματιασμένη. Όλη η ιστορία του φαξ είναι, σε μεγάλο βαθμό, η ιστορία του πώς λύθηκε αυτό το πρόβλημα.

1843: ο ωρολογοποιός και το εκκρεμές

Ο Σκωτσέζος ωρολογοποιός Alexander Bain πήρε το 1843 το βρετανικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας με αριθμό 9745 για τον «ηλεκτρικό τυπωτικό τηλέγραφο». Η λύση του για τον συγχρονισμό ήταν ένα εργαλείο που ήξερε καλά: δύο εκκρεμή, ένα σε κάθε άκρη, που ταλαντεύονταν στον ίδιο ρυθμό.

Μια ακίδα στον πομπό «σάρωνε» ένα ανάγλυφο μεταλλικό κείμενο. Όπου άγγιζε μέταλλο, έκλεινε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα. Στον δέκτη, μια δεύτερη ακίδα περνούσε πάνω από χημικά επεξεργασμένο χαρτί, που σκούραινε όταν περνούσε ρεύμα. Ήταν το 1843. Το τηλέφωνο του Bell θα ερχόταν μόλις το 1876.

1865: η πρώτη εμπορική υπηρεσία

Η ιδέα έγινε πραγματική υπηρεσία με τον Ιταλό ιερέα και φυσικό Giovanni Caselli. Το μηχάνημά του, το παντηλέγραφος (pantelegraph), ήταν ένα μεγάλο σιδερένιο μηχάνημα που, όπως και του Bain, συγχρόνιζε πομπό και δέκτη με εκκρεμή. Το 1865 ξεκίνησε στη Γαλλία η πρώτη εμπορική υπηρεσία φαξ, μεταξύ Παρισιού και Λυών.

Με τον παντηλέγραφο μπορούσε κανείς να στείλει χειρόγραφα κείμενα, υπογραφές και απλά σχέδια. Αυτό ήταν κάτι που ο απλός τηλέγραφος, με τον κώδικα Morse, δεν μπορούσε να κάνει. Η υπηρεσία δεν έγινε μαζική, αλλά απέδειξε ότι η ιδέα του Bain δούλευε στην πράξη.

Φωτογραφίες μέσα από καλώδια

Στον 20ό αιώνα το φαξ βρήκε τον πρώτο μεγάλο πελάτη του: τις εφημερίδες. Ο Γάλλος Édouard Belin παρουσίασε το 1913 τον «βελινογράφο», που μετέδιδε φωτογραφίες μέσω τηλεφωνικών και τηλεγραφικών γραμμών. Το 1924, επιστήμονες της AT&T έστειλαν 15 φωτογραφίες μέσω τηλεφώνου από το Κλίβελαντ στη Νέα Υόρκη.

Για δεκαετίες, οι φωτογραφίες των ειδήσεων ταξίδευαν έτσι από τη μία άκρη του κόσμου στην άλλη. Το ίδιο έκαναν και οι μετεωρολογικοί χάρτες, που έφταναν στα πλοία και στα αεροδρόμια μέσω ραδιοφωνικού φαξ.

Το φαξ μπαίνει στο γραφείο

Η μεγάλη στροφή ήρθε από την εταιρεία που είχε ήδη αλλάξει το γραφείο με τη ξηρογραφία. Το 1964 η Xerox παρουσίασε το LDX (Long Distance Xerography) και το 1966 το πιο μικρό και εύχρηστο Magnafax Telecopier, που συνδεόταν σε απλή τηλεφωνική γραμμή.

Σχηματική απεικόνιση: οι σημαντικότεροι σταθμοί, από τον τηλέγραφο μέχρι το σημερινό πολυμηχάνημα.

Το πρόβλημα ήταν ότι κάθε κατασκευαστής είχε το δικό του σύστημα, οπότε δύο μηχανήματα διαφορετικών εταιρειών συχνά δεν «μιλούσαν» μεταξύ τους. Τη λύση έδωσαν τα διεθνή πρότυπα. Το 1976 το Group 2 έστελνε μια σελίδα σε περίπου τρία λεπτά. Το 1980 το ψηφιακό Group 3 κατέβασε τον χρόνο στα 40 δευτερόλεπτα και, κυρίως, επέτρεψε σε κάθε φαξ να επικοινωνεί με κάθε φαξ.

Ακολούθησε η χρυσή εποχή των δεκαετιών του '80 και του '90. Το φαξ έγινε απαραίτητο σε κάθε επιχείρηση. Οι ιαπωνικοί κατασκευαστές έκαναν τα μηχανήματα μικρότερα και φθηνότερα, και η Ιαπωνία έγινε μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη χρήση φαξ. Για τη δική μας πλευρά της ιστορίας, διαβάστε την ιστορία της Konica Minolta.

Η ιστορία του φαξ συνεχίζεται σήμερα

Το email και τα αρχεία PDF πήραν τη θέση του φαξ στις περισσότερες εργασίες, αλλά το φαξ δεν εξαφανίστηκε. Στις ΗΠΑ, οι οργανισμοί υγείας είναι ακόμα από τους μεγαλύτερους χρήστες του. Στη Γερμανία, κάποιες υγειονομικές υπηρεσίες βασίστηκαν σχεδόν αποκλειστικά στο φαξ στη διάρκεια της πανδημίας. Στην Ιαπωνία, το φαξ παραμένει τόσο διαδεδομένο που υπάρχει στην πλειονότητα των καταστημάτων ψιλικών.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, το Δημόσιο γύρισε σελίδα. Με το άρθρο 99 του ν. 4727/2020, του Κώδικα Ψηφιακής Διακυβέρνησης, καταργήθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2021 η διακίνηση εγγράφων μέσω φαξ ανάμεσα σε ιδιώτες και δημόσιους φορείς, αλλά και ανάμεσα στις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες. Τη θέση του πήραν το email και τα ψηφιακά συστήματα διακίνησης εγγράφων.

Στα γραφεία, το αυτόνομο μηχάνημα φαξ έχει δώσει τη θέση του στο πολυμηχάνημα. Πολλά Konica Minolta bizhub στέλνουν και λαμβάνουν φαξ με προαιρετικό κιτ, ανάλογα με το μοντέλο, και μπορούν να προωθούν τα εισερχόμενα φαξ ως email ή σε φάκελο δικτύου. Δείτε πώς γίνεται η ρύθμιση φαξ σε bizhub.

Η διαδρομή αυτή δείχνει κάτι ενδιαφέρον: η ανάγκη να στείλουμε ένα έγγραφο «όπως ακριβώς είναι» δεν αλλάζει, αλλάζει μόνο ο τρόπος. Η NewLineTech, ως Konica Minolta Elite Partner, ρυθμίζει το bizhub σας ώστε φαξ, σάρωση και email να δουλεύουν μαζί, όπως τα χρειάζεστε.

Συχνές ερωτήσεις