Τελευταία ενημέρωση: 2 Οκτωβρίου 2026 · Συντάκτης: Ομάδα NewLineTech, Konica Minolta Elite Partner

Κοιτάξτε προσεκτικά ένα χαρτονόμισμα των 10 ή των 20 ευρώ. Ανάμεσα στα σχέδια θα δείτε μικρούς κίτρινους ή πράσινους κύκλους, σκόρπιους σαν διακοσμητικά αστεράκια. Δεν είναι διακόσμηση. Είναι ο αστερισμός EURion, ένα μοτίβο που έχει μπει σκόπιμα στο χαρτονόμισμα για να το «αναγνωρίζουν» τα φωτοτυπικά και τα scanner. Όταν ένα έγχρωμο φωτοτυπικό τον εντοπίσει, μπορεί να αρνηθεί να βγάλει αντίγραφο.

Τι είναι ο αστερισμός EURion

Ο αστερισμός EURion είναι ένα μοτίβο προστασίας από την αντιγραφή. Αποτελείται από πέντε μικρούς κύκλους, συνήθως κίτρινους, πράσινους ή πορτοκαλί, σε σταθερή γεωμετρική διάταξη. Το μοτίβο δεν εμφανίζεται μία φορά. Επαναλαμβάνεται σε διάφορα σημεία του χαρτονομίσματος, με διαφορετικό προσανατολισμό κάθε φορά, και «κρύβεται» μέσα στο υπόλοιπο σχέδιο.

Ο άνθρωπος δεν δίνει σημασία σε αυτούς τους κύκλους. Για μια μηχανή όμως είναι ένα πολύ εύκολο σήμα. Οι αποστάσεις και οι γωνίες ανάμεσα στους πέντε κύκλους είναι συγκεκριμένες, άρα ένα φωτοτυπικό μπορεί να τις αναγνωρίσει γρήγορα, χωρίς να «καταλαβαίνει» τι απεικονίζει το χαρτονόμισμα. Αρκεί να βρει τη σωστή γεωμετρία.

Το όνομα είναι λογοπαίγνιο. Το «EUR» είναι ο διεθνής κωδικός του ευρώ και το «Orion» είναι ο γνωστός αστερισμός του Ωρίωνα, που θυμίζει η διάταξη των κύκλων. Έτσι γεννήθηκε ο αστερισμός EURion.

Πώς ανακαλύφθηκε

Οι κεντρικές τράπεζες δεν ανακοίνωσαν ποτέ δημόσια το μοτίβο. Στις αρχές του 2002, λίγο μετά την κυκλοφορία των νέων χαρτονομισμάτων ευρώ, ο Γερμανός ερευνητής ασφάλειας Markus Kuhn, από το Εργαστήριο Υπολογιστών του Πανεπιστημίου του Cambridge, πειραματιζόταν με ένα έγχρωμο φωτοαντιγραφικό Xerox. Το μηχάνημα αρνιόταν να αντιγράψει χαρτονομίσματα, και ο Kuhn ήθελε να βρει πώς το καταλάβαινε.

Εξετάζοντας ένα χαρτονόμισμα των 10 ευρώ, παρατήρησε τους μικρούς κύκλους που επαναλαμβάνονταν με την ίδια διάταξη. Τους ονόμασε «EURion constellation» και δημοσίευσε τις παρατηρήσεις του. Αργότερα φάνηκε ότι το ίδιο μοτίβο υπήρχε ήδη σε χαρτονομίσματα άλλων χωρών από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, για παράδειγμα στο γερμανικό χαρτονόμισμα των 50 μάρκων του 1996.

Ποιος σχεδίασε το μοτίβο; Μια αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας του 1995 δείχνει ότι το μοτίβο και ο αλγόριθμος ανίχνευσης πιθανότατα αναπτύχθηκαν από την ιαπωνική εταιρεία ηλεκτρονικών Omron. Γι' αυτό σε ορισμένες πηγές, όπως ένα δελτίο τύπου της Κεντρικής Τράπεζας της Ινδίας το 2005, το μοτίβο αναφέρεται ως «Omron anti-photocopying feature».

Πώς μοιάζει και πού θα τον βρείτε

Ο αστερισμός EURion εμφανίζεται σε δύο βασικές παραλλαγές. Στην πρώτη, ένας κύκλος βρίσκεται στο κέντρο και τέσσερις γύρω του. Στη δεύτερη, οι πέντε κύκλοι σχηματίζουν ένα πεντάγωνο. Η σχηματική απεικόνιση δείχνει και τις δύο, χωρίς να αναπαράγει κανένα πραγματικό χαρτονόμισμα:

Σχηματική απεικόνιση: οι δύο διατάξεις των πέντε κύκλων. Στα χαρτονομίσματα οι κύκλοι είναι πολύ μικρότεροι και κρύβονται μέσα στο σχέδιο.

Ο πίνακας δείχνει μερικά παραδείγματα νομισμάτων που χρησιμοποιούν το μοτίβο:

Στα χαρτονομίσματα ευρώ οι κύκλοι φαίνονται με λίγη προσοχή και χωρίς μεγεθυντικό φακό. Αναζητήστε μικρά, ίσια δαχτυλίδια ανάμεσα στα διακοσμητικά σχέδια. Θα παρατηρήσετε ότι εμφανίζονται ξανά και ξανά, με την ίδια απόσταση μεταξύ τους.

Τι κάνει το φωτοτυπικό όταν τον εντοπίσει

Κάθε έγχρωμο πολυμηχάνημα σαρώνει πρώτα το πρωτότυπο και μετά το τυπώνει. Ανάμεσα στα δύο βήματα, το λογισμικό του μηχανήματος μπορεί να ελέγξει την εικόνα για γνωστά μοτίβα. Αν βρει τον αστερισμό EURion ή άλλα χαρακτηριστικά χαρτονομίσματος, η εκτύπωση δεν προχωρά κανονικά.

Η αντίδραση διαφέρει ανάλογα με τον κατασκευαστή και το μοντέλο. Συνήθως το μηχάνημα:

• σταματά την εργασία και δείχνει μήνυμα στην οθόνη,
• βγάζει σελίδα με προειδοποίηση ότι η αντιγραφή χαρτονομισμάτων απαγορεύεται,
• ή τυπώνει ένα αλλοιωμένο, σκόπιμα άχρηστο αποτέλεσμα.

Το ίδιο ισχύει όταν η εικόνα έρχεται από scanner προς τον υπολογιστή, σε πολλά μοντέλα scanner. Ο έλεγχος γίνεται μέσα στο υλικό ή στο λογισμικό του οδηγού, πριν η εικόνα φτάσει στον χρήστη. Πρόκειται για ένα από τα πολλά μέτρα που συμφωνήθηκαν μεταξύ κεντρικών τραπεζών και κατασκευαστών εκτυπωτικών, ώστε η ψηφιακή φωτοτυπία να μη γίνει εργαλείο παραχάραξης.

Photoshop και λογισμικό: ένα δεύτερο επίπεδο

Το 2000 οι κεντρικές τράπεζες των χωρών του G10 ίδρυσαν την Central Bank Counterfeit Deterrence Group (CBCDG), μια ομάδα που σήμερα περιλαμβάνει κεντρικές τράπεζες και φορείς εκτύπωσης χαρτονομισμάτων από δεκάδες χώρες, μαζί με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Στόχος της ήταν η παραχάραξη με υπολογιστή, scanner και εκτυπωτή.

Η ομάδα ανέθεσε στην εταιρεία Digimarc να αναπτύξει το Counterfeit Deterrence System (CDS). Από το 2003, προγράμματα όπως το Adobe Photoshop CS και το Paint Shop Pro αρνούνται να ανοίξουν ή να τυπώσουν λεπτομερείς εικόνες χαρτονομισμάτων και παραπέμπουν τον χρήστη στον ιστότοπο rulesforuse.org με τους κανόνες κάθε χώρας. Οι εταιρείες λογισμικού λαμβάνουν το CDS ως «κλειστό κουτί», χωρίς να γνωρίζουν τον ακριβή αλγόριθμο.

Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Ο Steven Murdoch, επίσης ερευνητής στο Cambridge, έδειξε με πειράματα το 2004 ότι το λογισμικό εντοπίζει χαρτονομίσματα ακόμα κι όταν ο αστερισμός EURion έχει σβηστεί. Το CDS στηρίζεται σε άλλα χαρακτηριστικά, όπως ψηφιακό υδατογράφημα. Τα φωτοτυπικά και το λογισμικό λειτουργούν λοιπόν ως δύο ανεξάρτητα επίπεδα προστασίας.

Τι επιτρέπει ο νόμος για τα αντίγραφα

Η αναπαραγωγή χαρτονομισμάτων δεν απαγορεύεται εντελώς. Για το ευρώ, οι κανόνες ορίζονται από την απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ΕΚΤ/2013/10, όπως τροποποιήθηκε το 2020. Ο σκοπός τους είναι απλός: ένα αντίγραφο να μην μπορεί να μπερδευτεί με γνήσιο χαρτονόμισμα. Τα βασικά όρια είναι:

Για ό,τι δεν καλύπτεται από αυτούς τους κανόνες χρειάζεται άδεια από την εθνική κεντρική τράπεζα, στην Ελλάδα την Τράπεζα της Ελλάδος. Η κατασκευή αντιγράφων που μοιάζουν με γνήσια χαρτονομίσματα αποτελεί σοβαρό ποινικό αδίκημα, ακόμα κι αν γίνει «για πλάκα». Αν χρειάζεστε εικόνα χαρτονομίσματος για διαφήμιση ή εκπαιδευτικό υλικό, ελέγξτε πρώτα τους επίσημους κανόνες.

EURion και κίτρινες κουκκίδες

Ο αστερισμός EURion δεν είναι το μόνο μέτρο κατά της παραχάραξης μέσα στα εκτυπωτικά. Τα δύο μέτρα λειτουργούν σε διαφορετικό στάδιο, και συχνά συγχέονται:

Το ένα προλαμβάνει, το άλλο βοηθά στον εντοπισμό. Αν σας ενδιαφέρει το δεύτερο, διαβάστε τον οδηγό μας για τις κίτρινες κουκκίδες στους έγχρωμους εκτυπωτές. Και τα δύο ξεκινούν από την ίδια ανάγκη: όσο βελτιωνόταν η ξηρογραφία και η έγχρωμη εκτύπωση, τόσο ευκολότερα μπορούσε κάποιος να αντιγράψει ένα χαρτονόμισμα.

Τι σημαίνει για την επιχείρησή σας

Ο αστερισμός EURion δείχνει κάτι χρήσιμο για κάθε γραφείο: ένα φωτοτυπικό μπορεί να «διαβάσει» το έγγραφο και να αποφασίσει αν θα το αντιγράψει. Η ίδια ιδέα εφαρμόζεται και στα δικά σας εμπιστευτικά έγγραφα. Σε αρκετά πολυμηχανήματα Konica Minolta bizhub υπάρχουν λειτουργίες ασφάλειας αντιγραφής, ανάλογα με το μοντέλο και τον εξοπλισμό:

Οι λειτουργίες Copy Guard και Password Copy χρειάζονται συνήθως πρόσθετο κιτ ασφαλείας, οπότε η διαθεσιμότητα εξαρτάται από το μοντέλο. Για την καθημερινή προστασία, το Secure Print στα bizhub και ο οδηγός μας για την ασφάλεια δεδομένων στο φωτοτυπικό είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης. Η NewLineTech, ως Konica Minolta Elite Partner, ελέγχει τι υποστηρίζει το δικό σας μηχάνημα και το ρυθμίζει.

Συχνές ερωτήσεις